در بازنویسی «آنتیگونه» به قلم آن کارسون که با عنوان «آنتیگونیک» منتشر شده است، شخصیتی وجود دارد که در نمایشنامۀ سوفوکل حاضر نیست. نامش «نیک» است. حرف نمیزند، در کشمکش شخصیتها دخالتی ندارد و ظاهرا هیچکس هم اعتنایی به او نمیکند. تنها وظیفهاش این است که روی صحنه بماند و چیزها را اندازه بگیرد. حتی…
تصور کنید در اتوبوسی میان کولاک و برف سنگین حومه آمریکا گرفتار شدهاید؛ ۱۰ ساعت تمام و در میان سپیدی مطلق، تنها یک چیز میتواند گذر زمان را از یادتان ببرد: جادوی واژههای زنی که مرزهای ادبیات و کتاب را زیر و رو کرده است. این تجربه ادوار لویی، نویسنده برجسته فرانسوی، از نخستین مواجهه…
آن کارسون (Anne Carson)، شاعر، جستارنویس، مترجم و پژوهشگر ادبیات کلاسیک کانادا، نوبل ادبیات امسال (2026) را به خانه برد، او از چهرههای برجسته و تجربهگرای ادبیات معاصر به شمار میرود. اهمیت او تنها در مضمونهای شعرهایش نیست؛ کارسون با بههمریختن مرزهای تثبیتشده میان شعر و نثر، پژوهش و تخیل، ترجمه و بازآفرینی ادبی، شکل…
دلهرهای که کافکا آن را در آثارش تعبیه کرده، نوعی زیادهروی در واقعبینی است و دستبرقضا از دید آدورنو، آنچه در آثار کافکا تکاندهنده است نه هولانگیزی آن، بلکه واقعبودگیاش است. خسرو ناقد در کتاب اخیرش «گمگشته در کدام جهان؟»، میکوشد تا راهی به هزارتوی خیالپردازیهای کافکا بگشاید و در این مسیر به دلهرهها، یا…
هندسه روايتها و آدمها
یکم (نظر منتقدان ایرانی درباره کار تازه اصغر فرهادی)
مدتي است «داستانهاي موازي» تازهترين ساخته اصغر فرهادي در فضاي مجازي ايران منتشر شده است، فيلمي با بازيگران شناخته شده جهاني همچون ايزابل هوپر، ويرژيني اِفيرا، ونسان كسل، پيير نينه، آدام بِسا، اينديا هير و كاترين دونو كه محصول مشترك فرانسه، امريكا،…
در رمان «زندگی واقعی آلخاندرو مایتا» اثر نویسنده مشهور پرویی، ماریو بارگاس یوسا، صحنه نفسگیری وجود دارد که در آن، قهرمان داستان و همرزمان انقلابیاش در میان قبیله سنتی کوئرو که ساکن کوهستان هستند، اتراق میکنند. آنها حدود دو ساعت آنجا استراحت میکنند و سپس به راه خود ادامه میدهند تا از دست نیروهای دولتی…
داستانهای کوندرا را میتوان بیان روح زمانه در نظر گرفت، هرچند که کوندرا به عباراتی مانند «روح زمانه»، «جبر تاریخ»، «ضرورت» و عباراتی مشابه شدیدا مشکوک بود و آن را بخشی از زبان رسمی دولتهای حاکم بر کشورهایی مانند کشور خودش -چکسلواکی- تلقی میکرد. زندگی کوندرا خواسته یا ناخواسته در کوران تحولات سیاسی سپری شد.
داستایوفسکی با قرار دادن راسکولنیکف در مرکز داستان کتاب جنایت و مکافات، موضوعاتی مانند گناه، وجدان، فقر، اخلاق، رستگاری و مسئولیت انسان در برابر اعمالش را بررسی میکند. همین ترکیب داستانگویی با روانشناسی و فلسفه یکی از دلایلی است که «جنایت و مکافات» را به اثری ماندگار در ادبیات جهان تبدیل کرده است.
شکلهای زندگی: درباره کتاب «درباره شر» تری ایگلتون
چگونه شر نشویم
«سالار مگسها» نوشته ویلیام گلدینگ، ماجرای چند پسربچهای است که به خاطر سانحهای هوایی در جزیره متروک گیر افتادهاند. آنها در ابتدا تلاش میکنند تا با همکاری با هم، بر مشکلات غلبه کنند، اما به تدریج مشکلات زیاد و همکاریها کم میشود و هر…
چشمهایی که نمیبینند...
بیشترِ تحلیلهایی که بر «چشمهایشِ» بزرگ علوی نوشته شدهاند، یا بر مدارهای جامعهشناختی-سیاسی چرخی زدهاند (تقابل اشرافیتِ فرنگیس و آرمانخواهیِ استاد ماکان)، یا در مسیر نقد روانشناختی، خودخواهی و ناکامی معشوقه را نشانه رفتهاند. اما اگر از این خطوطِ پرتردد عبور کنیم و به خودِ «فعلِ دیدن» و «رسانهی هنر» خیره شویم،…
با نگاهی به کارنامهی ادبی رعنا سلیمانی، میتوان دریافت که تجربهی مهاجرت و دغدغههای اجتماعی و انسانی، همواره از مؤلفههای مهم و تکرارشونده در جهان ادبی او بودهاند.
غلامرضا رضایی نویسنده «شب بیمهتاب»
رضایی: در آثاری که به بهرام صادقی پرداختهاند سهم داستانهای این نویسنده ناچیز است.
درباره «بهرام صادقی» کم نوشته نشده. ملکوت روایت از قهرمان شیری، کتاب بهرام صادقی از مجموعه تاریخ شفاهی داستاننویسان ایرانی اثر حامد قصری، بازماندههای غریبی آشنا نوشته محمدرضا اصلانی، خون آبی بر زمین نمناک اثر…
برای بخشی از جامعه ایران، ۲۸ مرداد فقط سقوط یک دولت نبود؛ شکست یک امید بود. امیدی که در سالهای پس از شهریور ۱۳۲۰ و بهخصوص در جریان جنبش ملی شدن نفت شکل گرفته بود؛ امید به اینکه سیاست میتواند سرنوشت کشور را تغییر دهد و آیندهای متفاوت از گذشته بسازد. محمد مصدق و جبهه…
۲۸ مرداد و دکتر مصدق از پدیدههایی است که بهرغم هزینه و کوشش حکومت برای ارایه روایتی مسلط و تاثیرگذار از این رویداد، روان جمعی ایرانیان را تحت تاثیر قرار داده است، اما در فرآیند این تاثیرگذاری روندی کاملا متفاوت طی شده است. مصدق پس از شکست و زندان رفتن و حصر شدن و مرگش…
اگر تصمیم دارید اولین داستان خود را به نگارش دربیاورید، با اتو کروزه، استاد روانشناسی و مهارتهای نویسندگی در آلمان در کتاب «فن و هنر داستاننویسی یا چگونه زندگی را در زبان بیان کنیم» همراه شوید. اتو کروزه با تمرینهای ساده و کارآمد، مخاطب را آماده برای نوشتن اولین داستان میکند. کتاب در اولین فصل…
پس از خواندن «جبروت»، رمان تازه منتشرشده علیرضا جوانمرد، بیدرنگ به پروژهای فکر کردم که پیشتر درباره تطبیق «مسخ» کافکا و «ملکوت» بهرام صادقی برای پروژه درسی کافکاشناسی دانشگاه نوشته بودم. «جبروت» خود را آشکارا در گفتوگو با «ملکوت» معرفی میکند؛
كتاب «در جستوجوي صداي زنان در ادبيات» به روایت مترجم
چرا براي شناخت اين نويسنده انگليسي بايد به مقالات و جستارهايش بازگشت؟
سيدحسام فروزان
نام ويرجينيا وولف معمولا با رمانهايي چون «خانم دالووي»، «به سوي فانوس دريايي» و «امواج» گره خورده است؛ آثاري كه جايگاه او را در شمار مهمترين نويسندگان قرن بيستم تثبيت كردند…
جایگاه «فاوست» در سنت فکری چپ: به مناسبت انتشار ویراستی تازه از ترجمه این نمایشنامه
تراژدی مدرنیته و توسعه سرمایهداری
«فاوست» گوته فراتر از یک متن ادبی کلاسیک، جایگاهی محوری در اندیشه و فرهنگ مدرن غربی و بهخصوص سنت فکری چپ دارد. گوته از نویسندگان و شاعران مورد علاقه مارکس بود و رد این علاقه…
فیلم Obsession 2025 که با نام وسواس یا وسوسه نیز شناخته می شود، اثری در ژانر ترسناک، عاشقانه و هیجان انگیز است که در سال 2025 در آمریکا تولید شد. این فیلم یکی از پروژه های استودیوی Blumhouse Productions به شمار می رود شرکتی که طی سال های اخیر با تولید آثار کم هزینه اما…
بدون در میان آوردن هیچ صغرا و کبرایی بر آنایم که میان دو گونه برداشت از دستاوردهای هنری خطی استحکاماتی بکشیم، اگرچه دستکم از نظر ما جنگی فیزیکی در میان نیست. این خط فقط مشخصکنندهی مرزهای یک عقیده است در برابر دو گروه متضادالعمل که یکی تنها به درونمایه اهمیت قائل است حتا اگر این…
در بیست و ششمین سالگرد در گذشت شاملو فرصت را مناسب دیدیم یکی از نوشته های او را که در آن به زندگی و شعر فروغ فرخزاد می پردازد، بازخوانی کنیم.
اوديسه: او بسيار فراتر از چارچوب متعارف آثار «شمشير و صندل» حركت ميكند؛ آثاري كه معمولا پيرامون مرداني ميگردند كه در ميدان نبرد به دنبال افتخارند يا صرفا وظيفه خود را انجام ميدهند، در حالي كه همسران و مادران در انتظار بازگشت شوهران و پسرانشان به خانه ميمانند. نولان هومر را براي مخاطب امروز بازآفريني…
خدمات رضا براهنی به فرهنگ ایران را فراموش نخواهیم کرد. نقد زیر فقط مربوط به یک جستار اوست و قابل تعمیم به انبوه آثار پر ارزش او نیست. نوشته زیر را در مجموعه جستارهایی که در سال 1391 با عنوان «نقد پلورالیستی» چاپ شد، به ناشر داده بودم و درست این بود که در همان…
این گفتگو گفت و گو به مناسبت تجديد چاپ كتاب « ارواح شهرزاد» با شهريار مندنيپور انجام شده و در آن صحبتهایی مطرح شده که با وجود گذشت چند سال بازخوانی اش همچنان خواندنی است
شايد بشود گفت تصادف شبانه رماني است با نگاهي retroactive؛ يعني رماني كه در آن گذشته حقيقتا توسط حال، خلق، دگرگون و دستكاري ميشود. رماني كه به قول راوي در گذشتهاي نه چندان دور ميگذرد. هرچند ماجراي تصادف در همان هيجدهسالگي ذهن قهرمان رمان را با خود درگير ميكند، اما راوي در سنين ميانسالي است…
نویسندگان بزرگ یا شوهرند یا عاشق. برخى نویسندگان فضیلت هاى موثر یک شوهر را به رخ مى کشند؛ قابل اعتماد بودن، معقول بودن، سخاوت، محجوبیت. نویسندگان دیگرى هستند که خصلت هاى یک عاشق را برمى تابند، یعنى خصلت هاى خوى زاد تا فضیلت اخلاقى را. پ
ریموند دی. بُوآور
اگر قرار بود برای شایستهسالاری فرانسوی نمادی شاخص انتخاب شود، بیتردید آن نماد آلبر کامو بود. هنوز دو ساله نشده بود که پدرش در جنگ جهانی اول کشته شد، و او بهدست مادر و مادربزرگش در آپارتمانی بسیار کوچک، بدون لولهکشی، بدون سیستم گرمایش و بدون کتاب بزرگ شد. با این حال،…
شهرنوش پارسيپور در آغاز روزهاي تعطيل هفتهاي كه در آن هستيم، در سانفرانسيسكو، ايالات متحده امريكا از دنيا رفت. او كه در سال ۱۳۲۴ در تهران به دنيا آمده بود، از همان سالهاي جواني به ادبيات و علوم انساني گرايش پيدا كرد.
افشاي كيفيت زندگي
ارشك كياني
«و حاضرين در عمق وجودشان احساس رضايت دارند، از اينكه اوست كه مرده و ما كه زندهايم. نوعي فكر خاموش كه همواره مرگ براي خانه همسايه است.» «مرگ ايوان ايليچ» يكي از عميقترين واكاويهاي فلسفي در مورد مقوله مرگ است كه صحنهآرايي آن در آخرين دهههاي قرن نوزدهم «حدفاصل سالهاي…
روزنامه
۲۶ خرداد ۱۴۰۵ ۰۵:۱۰
به مناسبت تجدیدچاپ «ژرمینال» امیل زولا
مورخ سرمایهداری ارتجاعی
امیل زولا در سلسله رمانهای روگن-ماکار که تاریخ موروثی و اجتماعی یک خانواده در دوران امپراتوری دوم نامیده شده، تصویری جزئینگرانه از یک دوران پرتلاطم به دست داده است. اهمیت این مجموعه آثار زولا به حدی است که لوکاچ میگوید…