Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Yearly Archives: 2026

ادبیات معاصر و کودتایی که تمام نشد

برای بخشی از جامعه ایران، ۲۸ مرداد فقط سقوط یک دولت نبود؛ شکست یک امید بود. امیدی که در سال‌های پس از شهریور ۱۳۲۰ و به‌خصوص در جریان جنبش ملی شدن نفت شکل گرفته بود؛ امید به اینکه سیاست می‌تواند سرنوشت کشور را تغییر دهد و آینده‌ای متفاوت از گذشته بسازد. محمد مصدق و جبهه…

Read more

۲۸ مرداد، ادبیات و روان جمعی ایرانیان

۲۸ مرداد و دکتر مصدق از پدیده‌هایی است که به‌رغم هزینه و کوشش حکومت برای ارایه روایتی مسلط و تاثیرگذار از این رویداد، روان جمعی ایرانیان را تحت تاثیر قرار داده است، اما در فرآیند این تاثیرگذاری روندی کاملا متفاوت طی شده است. مصدق پس از شکست و زندان رفتن و حصر شدن و مرگش…

Read more

برای نویسندگی باید شکارچی شوید

اگر تصمیم دارید اولین داستان خود را به نگارش دربیاورید، با اتو کروزه، استاد روان‌شناسی و مهارت‌های نویسندگی در آلمان در کتاب «فن و هنر داستان‌نویسی یا چگونه زندگی را در زبان بیان کنیم» همراه شوید. اتو کروزه با تمرین‌های ساده و کارآمد، مخاطب را آماده برای نوشتن اولین داستان می‌کند. کتاب در اولین فصل…

Read more

ملکوت، جبروت، مسخ و باقی قضایا

پس از خواندن «جبروت»، رمان تازه‌ منتشرشده علیرضا جوانمرد، بی‌درنگ به پروژه‌ای فکر کردم که پیش‌تر درباره تطبیق «مسخ» کافکا و «ملکوت» بهرام صادقی برای پروژه درسی کافکاشناسی دانشگاه نوشته بودم. «جبروت» خود را آشکارا در گفت‌وگو با «ملکوت» معرفی می‌کند؛

Read more

ويرجينيا وولفي كه نمي‌شناختيم

كتاب «در جست‌وجوي صداي زنان در ادبيات» به روایت مترجم چرا براي شناخت اين نويسنده انگليسي بايد به مقالات و جستارهايش بازگشت؟ سيدحسام فروزان نام ويرجينيا وولف معمولا با رمان‌هايي چون «خانم دالووي»، «به سوي فانوس دريايي» و «امواج» گره خورده است؛ آثاري كه جايگاه او را در شمار مهم‌ترين نويسندگان قرن بيستم تثبيت كردند…

Read more

تراژدی مدرنیته و توسعه سرمایه داری / پیام حیدرقزوینی

روزنامه ۶ مرداد ۱۴۰۵ ۰۵:۰۰ جایگاه «فاوست» در سنت فکری چپ: به مناسبت انتشار ویراستی تازه از ترجمه این نمایشنامه تراژدی مدرنیته و توسعه سرمایه‌داری «فاوست» گوته فراتر از یک متن ادبی کلاسیک، جایگاهی محوری در اندیشه و فرهنگ مدرن غربی و به‌خصوص سنت فکری چپ دارد. گوته از نویسندگان و شاعران مورد علاقه…

Read more

سقوط در چاه بی‌منطقی

فیلم Obsession 2025 که با نام وسواس یا وسوسه نیز شناخته می شود، اثری در ژانر ترسناک، عاشقانه و هیجان انگیز است که در سال 2025 در آمریکا تولید شد. این فیلم یکی از پروژه های استودیوی Blumhouse Productions به شمار می رود شرکتی که طی سال های اخیر با تولید آثار کم هزینه اما…

Read more

شرف هنرمند بودن / نوشته‌ای منتشر نشده از احمد شاملو

بدون در میان آوردن هیچ صغرا و کبرایی بر آن‌ایم که میان دو گونه برداشت از دستاوردهای هنری خطی استحکاماتی بکشیم، اگرچه دست‌کم از نظر ما جنگی فیزیکی در میان نیست. این خط فقط مشخص‌کننده‌ی مرزهای یک عقیده است در برابر دو گروه متضادالعمل که یکی تنها به درون‌مایه اهمیت قائل است حتا اگر این…

Read more

«اوديسه»؛ بازآفريني مدرن هومر با امضاي كريستوفر نولان

اوديسه: او بسيار فراتر از چارچوب متعارف آثار «شمشير و صندل» حركت مي‌كند؛ آثاري كه معمولا پيرامون مرداني مي‌گردند كه در ميدان نبرد به دنبال افتخارند يا صرفا وظيفه خود را انجام مي‌دهند، در حالي كه همسران و مادران در انتظار بازگشت شوهران و پسران‌شان به خانه مي‌مانند. نولان هومر را براي مخاطب امروز بازآفريني…

Read more

تئوری تناقض براهنی

خدمات رضا براهنی به فرهنگ ایران را فراموش نخواهیم کرد. نقد زیر فقط مربوط به یک جستار اوست و قابل تعمیم به انبوه آثار پر‌ ارزش او نیست. نوشته زیر را در مجموعه جستارهایی که در سال 1391 با عنوان «نقد پلورالیستی» چاپ شد، به ناشر داده بودم و درست این بود که در همان…

Read more

نگاهي به رمان «تصادف شبانه» پاتريك موديانو / راوي رويا

شايد بشود گفت تصادف شبانه رماني است با نگاهي retroactive؛ يعني رماني كه در آن گذشته حقيقتا توسط حال، خلق، دگرگون و دستكاري مي‌شود. رماني كه به قول راوي در گذشته‌اي نه چندان دور مي‌گذرد. هرچند ماجراي تصادف در همان هيجده‌سالگي ذهن قهرمان رمان را با خود درگير مي‌كند، اما راوي در سنين ميانسالي است…

Read more

آلبر کامو و آثارش؛ از نگاه سوزان سانتاگ

نویسندگان بزرگ یا شوهرند یا عاشق. برخى نویسندگان فضیلت هاى موثر یک شوهر را به رخ مى کشند؛ قابل اعتماد بودن، معقول بودن، سخاوت، محجوبیت. نویسندگان دیگرى هستند که خصلت هاى یک عاشق را برمى تابند، یعنى خصلت هاى خوى زاد تا فضیلت اخلاقى را. پ

Read more

دوگانگی بنیادین آلبر کامو در مواجهه با جهان

ریموند دی. بُوآور اگر قرار بود برای شایسته‌سالاری فرانسوی نمادی شاخص انتخاب شود، بی‌تردید آن نماد آلبر کامو بود. هنوز دو ساله نشده بود که پدرش در جنگ جهانی اول کشته شد، و او به‌دست مادر و مادربزرگش در آپارتمانی بسیار کوچک، بدون لوله‌کشی، بدون سیستم گرمایش و بدون کتاب بزرگ شد. با این حال،…

Read more

شهرنوش پارسی پور

نگاهي به چندلايگي انديشه و زبان در رمان‌هاي شهرنوش پارسي‌پور

شهرنوش پارسي‌پور در آغاز روزهاي تعطيل هفته‌اي كه در آن هستيم، در سانفرانسيسكو، ايالات متحده امريكا از دنيا رفت. او كه در سال ۱۳۲۴ در تهران به دنيا آمده بود، از همان سال‌هاي جواني به ادبيات و علوم انساني گرايش پيدا كرد.

Read more

تولستوی

نگاهی به «مرگ ايوان ايليچ» شاهکار تولستوی

افشاي كيفيت زندگي ارشك كياني «و حاضرين در عمق وجودشان احساس رضايت دارند، از اينكه اوست كه مرده و ما كه زنده‌ايم. نوعي فكر خاموش كه همواره مرگ براي خانه همسايه است.» «مرگ ايوان ايليچ» يكي از عميق‌ترين واكاوي‌هاي فلسفي در مورد مقوله مرگ است كه صحنه‌آرايي آن در آخرين دهه‌هاي قرن نوزدهم «حدفاصل سال‌هاي…

Read more

امیل زولا و «ژرمینال» / مورخ سرمایه‌داری ارتجایی

روزنامه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ ۰۵:۱۰ به مناسبت تجدیدچاپ «ژرمینال» امیل زولا مورخ سرمایه‌داری ارتجاعی امیل زولا در سلسله رمان‌های روگن-‌ماکار که تاریخ موروثی و اجتماعی یک خانواده در دوران امپراتوری دوم نامیده شده، تصویری جزئی‌نگرانه از یک دوران پرتلاطم به دست داده است. اهمیت این مجموعه آثار زولا به حدی است که لوکاچ می‌گوید…

Read more

داستایفسکی

داستایفسکی و جهان طردشدگان

داستایفسکی با همان اولین داستانش یعنی «مردم فقیر» به شهرت رسید و این اثر اگرچه امروز جزء شاهکارهای او به شمار نمی‌رود اما داستانی است که نه فقط در میان آثار خود داستایفسکی بلکه در ادبیات روسی جایگاهی تاریخی و بااهمیت دارد.

Read more

سوءتفاهمی به نام سلین / نویسنده و فاشیسم

نادر شهریوری (صدقی)   ژرژ استاینر در مقام متفکر و منتقد ادبی، یکی از چشمگیرترین تفاوت‌های میان فاشیسم و کمونیسم را در آثار بزرگ هنری می‌داند. او دراین‌باره می‌گوید که «هیچ اثر بزرگ هنری ملهم از فاشیسم نبوده است در حالی که در کمونیسم برعکس، یکی از قدرت‌های محوری در بهترین آثار جدید ادبی بوده…

Read more

شهرنوش پارسی‌پور؛ نوشتن علیه فراموشی

در ادبیات معاصر ایران، کمتر نویسنده‌ای را می‌توان یافت که زندگی و آثارش تا این اندازه در هم تنیده باشند؛ گویی هر صفحه از کتاب‌هایش ادامه فصل نانوشته‌ای از زندگی خودش است و هر تجربه زیسته، دیر یا زود راهی به داستان‌هایش پیدا کرده است.

Read more

شهرنوش پارسی پور

پای صحبت شهرنوش پارسی‏ پور: وقتی می نویسم احساس گناه می کنم!

شهرنوش پارسی‌پور از چهره‌های درخشان ادبیات معاصر فارسی‌ است‌.او‌ در 28 بـهمن 1324 در تـهران مـتولد شد. اوکه روز گذشته در هشتاد و یک سالگی با زندگی وداع کرد از زنان پیشرو و تاثیرگذار عرصه فرهنگ و ادب ایران بود، به همین مناسبت گفتگوی خواندنی او با فرزانه میلانی را بازخوانی می کنیم

Read more

تاملي بر همنشيني ادبيات و سينما / رضا کیانی

سينما، آنگاه كه دست در دست ادبيات مي‌گذارد، از قاب تصوير فراتر مي‌رود و به قلمرو حافظه و تامل پا مي‌گذارد. شاهكارهاي ادبي، انباشته از زيستِ انسان، تعارض، سكوت و فريادند؛ گنجينه‌هايي كه اگر به درستي دستمايه فيلم شوند، روايت را از سطح حادثه به عمق معنا مي‌برند.

Read more

ده کتابی که چهره واقعی جورج اورول را نشان می‌دهند

بیشتر مخاطبان جورج اورول را با «۱۹۸۴» و «مزرعه حیوانات» می‌شناسند، اما این تنها بخش کوچکی از جهان ادبی اوست. اورول نویسنده‌ای است که از استعمار در برمه تا فقر در لندن و جنگ داخلی اسپانیا را زیسته و روایت کرده است. این ۱۰ کتاب، تصویری کامل‌تر از او می‌سازند، نویسنده‌ای که بیش از آنکه…

Read more

نویسنده‌ای که تصمیم گرفت ناپدید شود

میلان کوندرا نویسنده‌ای گوشه‌گیر بود، اما زمینه ناپدید شدن او به نظر نمی‌رسد به طور گسترده شناخته شده باشد. کتاب «پیدا کردن میلان کوندرا» که توسط خبرنگار سابق لوموند نوشته شده است، به بررسی نویسنده‌ای می‌پردازد که «ناپدید شدن داوطلبانه» را انتخاب کرد و به طور دقیق تحلیل می‌کند که چرا او ناپدید شد.

Read more

آمیختن فلسفه و زيست‌شناسي تجربي

درباره ماكتاب «درآمدي بر ژنتيك و فلسفه» (Genetics and Philosophy: An Introduction) نوشته پل گريفيتس و كارولا اشتوتس، اثري برجسته در حوزه فلسفه زيست‌شناسي است كه در سال ۲۰۱۳ توسط انتشارات دانشگاه كمبريج منتشر شده است. اين كتاب جلد چهارم از مجموعه «درآمدهاي كمبريج به فلسفه و زيست‌شناسي» به سردبيري مايكل روس است كه متاسفانه…

Read more

غوطه در آب

روايتي زنانه‌ از رنج و تاريخ شوروي / «غوطه در آب» اثر ليديا چوكوفسكايا

ليديا چوكوفسكايا يكي از مهم‌ترين نويسندگان روس قرن بيستم است كه صداي انساني و ادبي‌اش عليه سركوب و بي‌عدالتي‌هاي رژيم شوروي به گوش جهانيان رسيد. او در ۲۴ مارس ۱۹۰۷ در هلسينكي به دنيا آمد و تا سال ۱۹۹۶ زندگي كرد، زماني كه جهان تغييرات عظيم پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي را تجربه مي‌كرد.

Read more

چرا ماریو بارگاس یوسا سکوتش را به ما تقدیم کرد؟

هنگامی که خورخه ماریو پدرو بارگاس یوسا در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، در زادگاهش پرو، در ‌۸۹‌سالگی برای همیشه چشم از جهان فروبست، آپارتمان دنج او در خیابان «فلورا» در قلب مادرید، در سکوتی سنگین فرو رفت. او عادت داشت هر روز صبح از این آپارتمان که در گوشه‌ای پنهان در نزدیکی پورتادلسول واقع شده بود،…

Read more

سکوتی که ناگفته‌ها دارد

آن همت بلندی که یوسای پرکار نسل طلایی ادبیات آمریکای لاتین در سال‌های پایانی عمرش، با علم به اینکه بیماری‌ای لاعلاج دارد، از خود نشان می‌دهد، نوشتن رمانی است که از هر خودزندگی‌نامه‌ای درونی‌تر، شخصی‌تر و استعاری‌تر باشد، در عین حال بتواند زخم‌ها و جفاهایی را که روح یک ملت بر خود دیده، کالبدشکافی کند.…

Read more

نویسندگان مشهور

آیا برای مشهور شدن در ادبیات باید سال‌ها صبر کرد؟

بیشتر نویسندگان برای دیده شدن سال‌ها می‌نویسند و بارها شکست را تجربه می‌کنند، اما همیشه استثناهایی هم وجود دارند. «کشتن مرغ مقلد»، «کری»، «نام گل سرخ»، «ناطور دشت» و «تاریخچه پنهان» از جمله رمان‌هایی هستند که توانستند در همان نخستین گام، نویسندگانشان را به چهره‌هایی شناخته‌شده در جهان ادبیات تبدیل کنند.

Read more