رفتن به محتوا رفتن به نوار کناری رفتن به فوتر

برچسب: تجدد در ایران

آیا مسلمانان سهمی از تمدن غرب دارند؟ / حمید رضا امیدی سرور

وقتی عباس میرزا نایب السطنه، پس از سالها جنگ با قوای اشغالگر روس، به ناچار شکست را پذیرفت و تسلیم عهدنامه گلستان شد؛ به این یقین دست یافته بود که باید در این میانه رازی باشد که گذر زمان باعث شده غرب چنان پیش رود که دست بالا را از جنبه‌های گوناگون (در مناسبات سیاسی،…

ادامه مطلب

میرزا فتحعلی آخوندزاده پیشاهنگ مدرنیته در ایران/ علی اصغر حقدار

در اوایل قرن بیست و یکم، هنوز میرزا فتحعلی آخوندزاده با ما معاصر است؛ اندیشه‌هایش رهایی بخش و آثارش قابل تأمل و تجربه آموز است. ایده‌های مدرن اندیشانه او، گشاینده بازبینی در مدرن گرایی و گسست از سنت قدمایی بوده و روزآمد کردن خردمندی برای دموکراسی، آزادی و برابری حقوقی زنان و مردان است

ادامه مطلب

ورود دستاوردهای نوین جهانی چگونه جامعه ایران اواخر عصر قاجار را دگرگون کرد

نخستین سال‌های سده چهاردهم خورشیدی را که با اواخر دوره حکومتگری قاجارها بر ایران همزمان می‌شود، روزگار دگرگونی‌های جدید اجتماعی در ایران می‌توان در نظر گرفت. ورود پدیده‌های تازه به جامعه ایران چهره فرهنگی و اجتماعی ایران به‌ویژه پایتخت را به‌عنوان مرکز این دگرگونی‌ها، دگرگون کرد.

ادامه مطلب

گزیری جز تجدد نیست / حمیدرضا امیدی سرور

در طول صد و پنجاه سال گذشته هیچ مقوله ای به اندازه فهم «تجدد» و چگونگی تعامل با آن برای جامعه ایرانی اهمیت نداشته است؛ چه در روزگار قاجار، زمانی که با درک انحطاط و عقب ماندگی ایران در قیاس با دیگر کشورها پاره ای روشنفکران و سیاست مردان ایرانی به فکر چاره افتادند و…

ادامه مطلب

پیشگامان نقد ادبی نوین در ایران / میرزا فتحعلی آخوندزاده و نقد ادبی

نقد ادبی نوین در ایران، در اواخر دوران حکومت سلسله قاجار ( اوایل سده سیزده خورشیدی) به وجود آمد، و ریشه اصلی پیدایش آن ، گذشته از ضرورت های زمانه و تحولات اجتماعی در آستانه انقلاب مشروطیت، آشنایی با مبادی فرهنگ و تمدن و ادبیات و علوم ادبی اروپایی، از جمله نقد ادبی اروپایی…

ادامه مطلب

میرزا صالح شیرازی؛ پیشگام تجددخواهی

'ميرزا صالح شيرازي؛ پيشگام تجددخواهي حسین نیک‌فرجامی میرزا صالح شیرازی، فرزند حاج باقر کازرونی از نخستین دانش‌آموختگان ایرانی در اروپا و مؤلف روزنامه کاغذ اخبار، نخستین روزنامه در ایران بود. میرزا صالح به کمک میرزا عیسی قائم‌مقام برای تحصیل، 10 جمادی‌الثانی 1230 (19آوریل 1815) به همراه 5 محصل دیگر از تبریز راهی انگلستان شد و…

ادامه مطلب

دفاعیه روشنفکری ایرانی/ نگاهی به کتاب «ملکم‌خان» نوشته حسن قاضی‌مرادی

بررسی انتقادی آرا و فعالیت‌های متفکران و روشنفکرانی که در معرفی اندیشه مشروطه‌خواهی به ایرانیان و زمینه‌سازی فکری و عملی تاسیس حکومت مشروطه پیشگام بوده‌اند، وجهی از بزرگداشت صدمین سالگرد نهضت مشروطیت است. در این وجه، پرداختن به اندیشه‌ها و فعالیت‌های سیاسی ملکم‌خان نیز الزامی می‌شود

ادامه مطلب

تقی‌زاده و مدرن‌سازی روح جامعه ایران

'مهرزاد بروجردی: تقی‌زاده به دنبال مدرن‌سازی روح جامعه ایران بود  دکتر مهرزاد بروجردی استاد ایرانی دانشگاه سیراکیوز آمریکا، نویسنده کتاب «روشنفکران ایرانی و غرب؛ سرنوشت نافرجام بومی‌گرایی» است. بروجردی در پاسخ به دو سوال زیر  نگاه سید حسن تقی‌زاده به غرب و تجددخواهی را واکاوی کرده است. ***   «ایرانی باید ظاهرا و باطنا و…

ادامه مطلب

فراز و فرود اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده

در خیزابه­ های اصلاح ­طلبانه و ترقی خواهانه یک صد و پنجاه سال اخیر ایران، نام میرزا آخوندزاده (۱۲۹۵-۱۲۲۸ ه) پیوسته در صدر موج آفرینان اجتماعی و سیاسی قرار داشته است.گروهی او را اندیشمند و ادیبی دوراندیش می­دانند که سعادت ملل اسلام و کشورهای اسلامی را مد نظر داشته است و مظهر کامل کنشگر روشنفکر…

ادامه مطلب

آخوندزاده در یک نگاه

'مروری بر زندگی میرزا فتحعلی آخوند زاده   در آذربایجان تولد یافت ، پدرش کدخدای قصبه خامنه بود. چون ازکار افتا به شکی بر تجارت رفت وازدواج کرد. در هفت سالگی فتحعلی، کودک همراه مادر خود آخوندعلی اصغرماندگار واین مرد قریه مشکین اردبیل رفت ودر خانه ای عموی مادر خود آخوندعلی ماندگار واین مرد عهده دار…

ادامه مطلب

پیشگامان تجدد در ایران نوشته ای از لطف الله آجودانی

در نقد و بررسی چگونگی مواضع و رویارویی های فکری پیشگامان روشنفکری و تجددطلبی در تاریخ معاصر ایران درباره غرب، به اعتبار میزان تاثیر گذاری روشنفکران بر مواضع فکری، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی فعالان سیاسی و تجددطلبان ایرانی عصر مشروطه و ادوار بعدی تاریخ معاصر ایران، میرزا فتحعلی آخوندزاده، میرزا ملکم خان ناظم الدوله…

ادامه مطلب

هراس از آگاهی در حکومت های خودکامه / سید جواد طباطبایی و تاملی در ایران

روزی اعتماد السلطنه به مناسبتی برای ناصرالدین شاه قاجار تعریف می کند که در عهد فتحعلی شاه، ناپلئون نامه هایی برای دربار ایران فرستاد، اما در کل تهران یک فرانسه دان پیدا نکردند که نامه ها را بخواند، به همین خاطر پاکت ها را سربسته پس فرستادند

ادامه مطلب

رویای بی تعبیر تجدد در ایران / به قلم آجودانی

اندیشه تجدد در تاریخ معاصر ایران، یکی از مهم‌ترین مفاهیم در حوزه اندیشه سیاسی واجتماعی است که هر چند ریشه‌های تاریخی آن را به طور محدود می‌توان در عصر صفویه جست‌و‌جو کرد اما عصر قاجاریه و مشروطیت را باید سرآغاز جدی تجددگرایی در ایران به‌شمار آورد. تکوین و شکل‌گیری اندیشه تجدد در ایران از پیوند…

ادامه مطلب

میرزا ملکم‌خان خائن یا خادم؟ / از نگاه دکتر فرزین وحدت و فریبا زرینه‌باف

ملکم‌خان‌ درک عمیقی از افکار جدید اروپایی داشت گفت‌وگو با فرزین وحدت سامان صفرزائی    میرزا ملکم‌خان یکی از نخستین نظریه‌پردازان مدرنیته در ایران در اواسط قرن هجدهم میلادی در ایران است. در یک خانواده ارمنی در اصفهان به دنیا آمد و برای تحصیل مهندسی از طریق یک بورس دولتی به فرانسه فرستاده شد.‌‌ همان…

ادامه مطلب

تجددخواهی و مدرنیته ایرانی در گفتگو با دکتر جمشید بهنام / سیروس علی نژاد

این گفتگو پیشتر در فضای مجازی منتشر شده، منبع اصلی آن را نیافتیم اما به دلیل اهمیت بحث و مهمتر از آن ارزش کیفی آن حیفمان آمد توجه خوانندگان مد و مه را به آن جلب نکنیم گفتگوی “سیروس علی نژاد” با “دکتر جمشید بهنام” جامعه شناس برجسته ایرانی ساکن فرانسه از آن دست…

ادامه مطلب

مدرنیزاسیون در عهد قاجار

بررسی سهل انگارانه تاریخ ایران در روزگار قدرتمداری قاجاریان ممکن است به سادگی کاوشگر تاریخ را دچار اشتباه فاحش کند و موجب شود که جوینده تاریخ چنین گمان دارد که جامعه ایران عهد قاجار جامعه ای بسته، ایستا و عقب مانده به شمار میآمد که از سیر قهقرایی رو به تزایدی نیز برخوردار بوده است.

ادامه مطلب

رویای تجدد در ایران به روایت لطف الله آجودانی / خواب خوشی که تعبیر نشد

تکوین و شکل‌گیری اندیشه تجدد در ایران از پیوند تنگاتنگی با اندیشه ترقی در ایران برخوردار است. اندیشه‌ها وتکاپوهای تجدد طلبانه در ایران عصر قاجاریه و مشروطیت از همان آغاز با مخالفت جدی و سرسختانه گروه‌های مختلفی از جامعه سنتی ایران روبه‌رو شد

ادامه مطلب

سنت و تجدد ایرانی

پیدایش و پویش نخستین اندیشه‌ها و تکاپوهای تجددطلبانه در ایران عصر قاجار، از پیوند تنگاتنگی با اندیشه ترقی و اصلاحات در ایران برخوردار است. وجود حکومت استبداد مطلقه داخلی، افزایش نفوذ و سلطه استعمارگران خارجی در ایران، انباشت عقب‌ماندگی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و ناکارآمدی ساختار سنتی حکومت و جامعه به افزایش نارضایتی از وضع موجود…

ادامه مطلب

ادبیات ایران در عصر تجدد

ادبيات به عنوان بخشي از فرهنگ جامعه انعکاس اوضاع و احوال سياسي، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي آن است. در عين حال بيانگر آرمانها و آرزوها و از سوي ديگر نظام ارزشي حاکم بر آن است ادبيات بيان حال جامعه است و نهادي است اجتماعي که زندگي را به نمايش در مي‏ آورد.1 ادبيات جديد…

ادامه مطلب

نگاهی به خاستگاه ها و سیر روشنفکری در ایران

روشنفکران مشروطه‌خواه استبداد سلطنتی را دشمن ذاتی آزادی، برابری و برادری، جزم‌اندیشی مذهبی را مخالف طبیعی تفکر عقلانی و عملی، امپریالیسم را استثمارگر سیری‌ناپذیر ممالک ناتوانی چون ایران، می‌دانستند. بنابراین روشنفکران مشروطیت، سکولاریسم و ناسیونالیسم را به عنوان سه ابزار کلیدی برای گسستن زنجیرهای سه‌گانه و ساختن جامعه‌ای نوین، قدرتمند و توسعه‌یافته به شمار می‌آورند.…

ادامه مطلب