رفتن به محتوا رفتن به نوار کناری رفتن به فوتر

دویست سال پس از تولد خالق ابله/ سوءتفاهمی به نام داستایفسکی/ نادر شهریوری (صدقی)

اگر داستایفسکی را از درون تجربه نکنیم، هرگز او را تجربه نکرده‌ایم. داستایفسکی از درون شعله می‌کشد، تنها آن هنگام که با خود روبه‌رو می‌شویم، او را در کنار خود می‌یابیم. بسیاری داستایفسکی را محافظه‌کار می‌نامند؛ این تعبیری درست است، بسیاری او را رادیکال می‌دانند؛ این نیز درست است.

ادامه مطلب

حبسیه داستایفسکی در «خاطرات خانه اموات» اثر فئودور داستایفسکی / صورتگری محکومان / پارسا شهری

«در ساعت‌های بیکاری، مهم‌ترین خاطرات دوران زندان را می‌نویسم، اما مسائل و دیدگاه‌های شخصی‌ام را چندان در آن نمی‌گنجانم». داستایفسکی ایده نوشتن «خاطرات خانه اموات» یا «خاطرات خانه مردگان» را از دورانی که در زندان سیبری گرفتار آمده بود در سر پروراند.

ادامه مطلب

نگاهی به «جان‌های بیمار، ذهن‌های سرحال» / ای زندگی بیزار از توآم…بیزار از این دنیا / نیره رحمانی

«جان‌های بیمار، ذهن‌های سرحال» یکی از آن کتابهایی است که به موضوعاتی آشنا و به دردخوری می‌پردازد. جان کاک نویسنده این کتاب به تازگی در ایران معرفی شده و کتاب خواندنی و موفق دیگری از او به فارسی ترجمه شده است با عنوان « پیاده روی با نیچه». سبک کار جان کاک در این…

ادامه مطلب

آشنایانی که غریبه شدند / نگاهی به «شب گم‌شده» اثر پیام یزدانجو / سعیده امین زاده

گم‌شدن در جایی بیگانه، در انبوه اشیاء و اشخاصی غریبه، با خود وحشتی به همراه دارد که ممکن است توانایی یافتن راه‌حل برای برون‌رفت از وضعیت را از آدمی بگیرد. انسان گم‌گشته به هر سو می‌دود تا راه خلاصی از غربت مطلق بیابد و این دویدن‌های مدام خسته‌تر و درمانده‌ترش می‌کند

ادامه مطلب

به مناسبت انتشار آثاری تازه از ابراهیم گلستان؛ ناموس واقعیت / محسن حاجی‌پور

ابراهیم گلستان در نامه‌ای به سیمین دانشور که حالا به دست هزارانِ دیگر رسیده چنین به «اسرار گنج درّه جنی» اشاره می‌کند: «… رفتم که بمانم دوباره، باز دیدم نمی‌شود و باید برگشت و عین مطلب را گفت. سال ۱۳۵۰ آمدم که با فیلم حرف بزنم. «گنج» را شروع کردم. به هیچ‌کس نگفتم چه می‌خواهم…

ادامه مطلب

تاریخ فرودستان/ تورج اتابکی (ترجمه: یوسف صفاری)

تورج اتابکی، پژوهشگر ارشد در پژوهشکده بین‌‎المللی تاریخ اجتماعی وابسته به آکادمی سلطنتی هلند و استاد کرسی تاریخ اجتماعی خاورمیانه و آسیای مرکزی در دانشگاه لیدن هلند است. حوزه مطالعات او تاریخ اجتماعی، تاریخ کار و کارگری و تجدد و نوسازی در قلمرو جغرافیایی خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی است

ادامه مطلب

راهنمای نظری و عملی برای خوانش ادبیات داستانی(۹)/ «یاکوبسون» و نظریه‌ی «وجه غالب» در سرگذشت ورتر «گوته»/ جواد اسحاقیان

یکی دیگر از مباحث راهبردی در نقد و نظریه ی ادبی “وجه غالب” Dominant است که “رومن یاکوبسون” Roman Jakobson نخستین بار آن را مطرح کرده و می تواند به عنوان یک رهنمود در تشخیص “انواع ادبی” گره از کار فروبسته ی ما بازکند. فشرده ی آنچه او از آن به “وجه غالب” تعبیر می…

ادامه مطلب

نگاهی به «شایو : پایین رفتن خورشید» نوشته اوسامو دازای / روایت اضمحلال یک خانواده اشرافی / فرشید شریف

داستان شایو (پایین رفتن خورشید) با این جمله آغاز می شود ” مادر آه بی جانی کشید “. جمله ای که یادآور خاطره ی در هم شکننده ای از گذشته است . . کتاب ” شایو ” در سال ۱۹۴۷ دو سال بعد از جنگ دوم جهانی و درست در موقعی که ژاپن پس از…

ادامه مطلب

«فانوس جادویی زمان» اثر داریوش شایگان / رستاخیز خاطره‌ها

در تاریخ ادبیات و فلسفه کم نبوده‌اند کتابهایی که بیش از خودشان، آثاری که درباره آنها نوشته شده را خوانده‌اند. «در جستجوی زمان ازدست رفته» یکی از شاخص‌ترین این آثار است که در ایران آثار گوناگونی درباره آن بیشتر ترجمه و گاه تألیف شده است. «فانوس جادویی زمان» اثر داریوش شایگان که به همت نشر…

ادامه مطلب

«زخم‌کاری» به کارگردانی محمدحسین مهدویان؛ پدرخوانده‌ سمپاتیک یاشار گروسیان

تعطیلی سینماهای کشور بعد از گذشت بیش از دو سال از نحسی کرونا سبب شد تا آن دسته از مخاطبان نه چندان پیگیر سینما در ایران به مدیومی روی آورند که این روزها اهمیتش دست‌کمی از اهمیت فیلم‌های بلند سینمایی ندارد؛ تماشای سریال‌های اغلب طولانی‌مدت خارجی در قاب‌های چند اینچی لپ‌تاپ یا حتی گوشی‌های همراه،…

ادامه مطلب

نگاهی به واقع‌گرایی احمد محمود/ نادر شهریوری (صدقی) / آگاهی معطوف به درون

اگر تاریخ را به خانه‌ای تشبیه کنیم انسان‌ها تنها آجرهای خانه نیستند، بلکه سازندگان آن نیز هستند. وانگهی خانه برای آنان ساخته شده است، آنها با محیط خانه و خانواده آشنا شده، انس پیدا می‌کنند تا آنکه به‌تدریج با «همسایه‌ها» آشنا می‌شوند. آگاهی از فرد آغاز می‌شود، با همسایه‌ها ادامه یافته و عمق پیدا می‌کند…

ادامه مطلب

اشاعه و پذیرش سینما در جامعه و فرهنگ ایران (۱۳۵۷-۱۲۸۳ ) / پرویز اجلالی

این مقاله برسر آن است که تحلیلی از معرفی و گسترش سینما، همچون یک نهاد فراغتی، صنعت فرهنگی و هنر ملی در جامعه و فرهنگ ایران ارائه کند. نخستین مکان نمایش فیلم برای عموم در تهران در ۱۲۸۳ (۱۹۰۴) دو سال پیش از صدور فرمان مشروطیت افتتاح شد. در آن زمان جامعه ایران عمدتاً جامعه‌ای…

ادامه مطلب

تأملی در غرب‌زدگی و پیوند آن با خودزندگی‌نامه‌های جلال آل‌احمد / حورا یاوری

انسان با تلاشی پیگیر و بی‌امان جهان را می‌کاود تا صورت جهان را آن‌چنان که از خود جهان است بیابد، اما سرانجام، آن چه همیشه می‌یابد صورت خود اوست. صورتی که اگر چه پرده‌هایی بر آن فروافتاده است، اما هیچ نیست جز تصویر او در آیینه.

ادامه مطلب

کلمه ها و سنگفرش های خیس */ نورالله نصرتی (به مناسبت دهم مهرماه، سالروز تولد اکبر رادی)

می شود به عنوان یک شهروند دوستدار داستان ایرانی، اهل خطه شمال و گیلان زیبا نباشی، اما با زیستن در جهان متن برخی داستان ها، نمایشنامه ها و فیلم های متاثر از تاریخ و جغرافیای آن سامان، آنجا برایت رنگی از آشنایی بر چهره داشته باشد، انگار که مدتی آنجا زیسته ای.

ادامه مطلب

ناداستان (۱): چگونه با پروست آشنا شدم یا وقتی از نیچه درباره دربی پایتخت می پرسیدند!/ یادی از یک مترجم عاشق / حمیدرضا امیدی‌سرور

چه خوانده باشیم و چه نخوانده باشیم، برای بسیاری از ما مارسل پروست و شاهکار جاویدانش، آنقدر شهرت و محبوبیت دارند که جایی در خور از کتابخانه‌ی خود را به «در جستجوی زمان از دست رفته»اختصاص دهیم. جایی جلوی دید، که هم دیگران ببینند و پُزش را بدهیم و هم خودمان ببینیم شاید هیبش و…

ادامه مطلب

سفرنامه (۱): ابراهیم صحافباشی در فرنگ / بخشی از سفرنامه‌ی مردی که نخستین فیلمبردار در تاریخ سینمای ایران بود

در ۲۲ اردیبهشت ۱۲۷۶ از طریق بندر انزلی، آستارا و بادکوبه به پطروفسکی (ماخاچ گالا) رفته و از آنجا با قطار عازم مسکو شده و پس از دو روز اقامت به طرف برلین و سپس لندن، پاریس و نیویورک سفر کرده است. میرزا ابراهیم خان از آمریکا به ویکتوریا (کانادا) و از آنجا به ژاپن…

ادامه مطلب

حکومت‌ها چگونه می‌توانند شهروندان را خوشبخت کنند؟ / دکتر علی غزالی‌فر

این کتاب آن‌قدر خوب است که به‌سختی می‌توانیم کتابی مفیدتر از آن را تصور کنیم. ما با اثری جذاب، خوش‌خوان، پر از نکات و داده‌های جالب روبه‌رو هستیم. ولی همۀ این موارد فرعی است. ویژگی اصلی کتاب آن است که بسیار مفید و راه‌گشاست. این فایده عام است.

ادامه مطلب

راهنمای نظری و عملی برای خوانش ادبیات داستانی (۸)/ “قطب های استعاره و مَجاز” در گلدسته و فلک و خواهرم و عنکبوت/ جواد اسحاقیان

ما پیش از این، اندکی در باره ی آرای “یاکوبسون” نوشتیم. یکی از مباحث و مقالات راهبردی دیگری که او در طرح و قانونمند سازی آن نقش تعیین کننده ای داشت “قطب های استعاره و مَجاز” بود که در خوانش متون داستانی، سخت به کار ما می آید. اما پیش از این که به دو…

ادامه مطلب

چخوف و آثارش؛ مجال کوتاهِ جاودانگی / ترجمه پیمان چهرازی

آثار چخوف که غالبا مبهم و دوپهلویند، و در لحظات مختلف شوخ‌، خنده‌دار، بی‌پرده، آزاردهنده، کنایی، مَتَل‌وار، گَزنده، غنایی، بی‌احساس، غریب، پُرشور و اندوه‌بارند، در گستره کلی روان آدمی کند‌وکاو می‌کنند. او از خلال به‌کارگیریِ عناصرِ منحصر‌به‌فرد خود، از قبیل مرور و بازبینی ذهنی، جریان سیال ذهن، اِشراق‌ها و تجلیات ذهنیِ شخصیت‌ها و کنار هم…

ادامه مطلب

شکل‌های زندگی: افسانه ژول ورن / نادر شهریوری (صدقی)

سابقه کلمه «اسطوره» در زبان و ادبیات فارسی بسیار روشن است به این معنی که چنین سابقه‌ای وجود ندارد. در ادبیات ما به جای اسطوره کلمه افسانه آورده شده است اما به لحاظ مفهوم، میان اسطوره و افسانه تفاوتی وجود ندارد. «اسطوره» به‌مثابه موضوعی «سوژه‌محور» در اساس موضوعی انسانی است

ادامه مطلب

«ایران زمین: روزگار باستان» اثر عسگر بهرامی ؛ ایران پیش از حمله اعراب / حمید رضا امیدی سرور

این کتاب تاکیدی است بر این نکته که می‌توان اثری جامع و کامل نوشت، بدون افتادن در دام تفضیل و یا دشوار نویسی. البته این مهم منوط به داشتن اشراف درباره موضوع و همچنین آشنایی با شیوه‌‎های نوین تاریخ نویسی است. چیزی که با توجه به کارنامه عسگر بهرامی و البته کیفیت کتاب حاضر، می‌توان…

ادامه مطلب

بررسی رمان «نی‌نا» اثر شیوا ارسطویی به عنوان نوع ادبی رمان کیج

مقصود “کوندرا” این است که هنرمند کیچ منش، نمی خواهد واقعیت عینی و محسوس آن هم از نوع عمیقش را ببیند و بنویسد. او دروغ می نویسد اما همین دروغ را چنان می نویسد که از آن، زیبایی می بارد و خواننده به جای آن که در رمان سیمای واقعیت را ببیند…

ادامه مطلب

«این جهان گذرا»؛ رویکردی نو در روایت علمی تاریخ بشر/ حمیدرضا امیدی‌سرور

گفتن درباره اهمیت تاریخ و ضرورت مطالعه آن تکرار مکرارت است؛ اما مهمتر از همه، یافتن آثاری‌ست که در میان خیل کتابهای ریز درشت تاریخیِ منتشر شده، به خواندنشان می‌ارزند. وقتی سخن از خواندن آثار تاریخی به میان می‌آید، اغلب تصور می کنند با کتابی قطور و مملو از نامهای ناشنا و گاه عجیب…

ادامه مطلب

داستان امروز ( ۶ ) : «اِل بوگاچیو» / نوشته امیرحسین رضایی

داستان امروز فرصتی است برای علاقمندان ادبیات داستانی ، آنها که دستی برقلم دارند و هنوز آن چنان که باید شناخته نمی شوند. پاسخی به مخاطبان «مد و مه» که همیشه از ما به دلیل منتشر کردن آثار نویسندگان حرفه‌ای و شناخته شده گله می کردند! و باورداشتند آنها که به قدر کفایت دیده شده…

ادامه مطلب

آیا مسلمانان سهمی از تمدن غرب دارند؟ / حمید رضا امیدی سرور

وقتی عباس میرزا نایب السطنه، پس از سالها جنگ با قوای اشغالگر روس، به ناچار شکست را پذیرفت و تسلیم عهدنامه گلستان شد؛ به این یقین دست یافته بود که باید در این میانه رازی باشد که گذر زمان باعث شده غرب چنان پیش رود که دست بالا را از جنبه‌های گوناگون (در مناسبات سیاسی،…

ادامه مطلب

رفع یک اشتباه یا جعل تاریخی/ علی ابوالحسنی (منذر)

رفع یک اشتباه یا جعل تاریخی نویسندگان: علی ابوالحسنی (منذر) منبع: زمانه 1387 شماره 72       مصلحت تداوم یا متوقف گردیدن جنگ با روس ها چیزی نبود که برای رجال سیاسی و دینی و نظامی ایران عصر عباس میرزا کاملاً روشن باشد، بلکه هزارگونه رایزنی و مصلحت بینی و تامل و…

ادامه مطلب

چرا هرمان‌ ملویل در میان معاصرانش قدرنادیده ماند؟ / لوئیس مامفرد ؛ ترجمه: پیمان چهرازی

چرا هرمان ملویل برای ما، در قیاس با معاصران‌ خودش، خیلی معنادارتر است؟ ایده‌های او چه‌کاری برای ما کرده و نگرش او چه به ما داده است؟ تغییری که با آثار او روی داده فقط تغییری در سبک نیست که مثلا چیزهایی، از قبیل پیراهن‌های فَنَری که جناب اِدموند کِلارِنس اِستِدمَن و جناب جِیمز راسل…

ادامه مطلب

نگاهی به «خون شد» اثر مسعود کیمیایی / روزگار نامحرمان احمد طالبی‌نژاد

«خون شد»، موضوع تازه‌ای ندارد. مثل قیصر، خاک، گوزن‌ها، بلوچ، تیغ و ابریشم، دندان مار و گروهبان، پای انتقام شخصی و دورزدن نهاد‌های قانونی در میان است. یعنی نوعی دهن‌کجی به مدنیت بر‌ساخته از قوانین. جوانی در آستانه پیری که سال‌ها در زندان بوده آزاد می‌شود و به خانه برمی‌گردد

ادامه مطلب

سینمای «اصغر فرهادی»؛ قهرمانی میان افراط و تفریط / امید جوانبخت

حضور فیلم «اصغر فرهادی» در بخش مسابقه جشنواره «کن» دوباره موجی از نظرات ضدونقیض را برانگیخت. تحلیل دقیق «فرهادی» درباره احساسات پاندولی ایرانی‌ها بین «خود‌هیچ‌بینی» و «خودمحوری همه‌چیزبینی» در یکی از نشست‌های این جشنواره را می‌توان به شکل‌هایی مشابه درمورد حضور او و فیلمش نیز تعمیم داد و اینکه ما ملتی صفروصدی هستیم.

ادامه مطلب